سانسور

 

 

 

تفتیش پیش ازانتشارکتابها،جراید،نمایشنامه ها،وامثال آنها،ونیزتفتیش نامه های خصوصی وجزآنها قبل ازرسیدن آنها به مقصد،یا تفتیش نطق وبیان قبل ازایراد آنها،بمنظور حصول اطمینان ازاینکه مندرجات آنها مضراخلاق عمومی یا منافع دولت یا دستگاه حاکمه نیست.سانسورممکن است بوسیله ی مقامات دولتی یا دینی وگاه بوسیله ی دسته ی مقتدر ومتنفذی اعمال شود.ازایام قدیم،هرگاه حکومتی نشر عقیده ای را منافی مصالح یا قدرت وحیثیت خودتشخیص داده است درصدد جلوگیری ازآن برآمده.در399ق م،حکومت آتن سقراط را به جرم ترویج بیدینی وفاسدکردن عقاید جوانان محکوم به مرگ کرد.امپراطوری روم،ازعهدآوگوستوس،که در27ق م به فرمانروائی رسید،تا دوره ی قسطنطین(قرن 4م ب م)،نسبت به مبلغین ادیان مختلف با تساهل رفتارمیکرد،ولی هرکس که ازشناختن مقام الوهیت امپراطور سربازمیزد کشته میشد،وبسیار نوشته هائی که به قدرت امپراطوری روم خدشه وارد میساخت ازمیان برده میشد.درقرون وسطی کلیسای کاتولیک ازنشر عقایدی که مخالف رویه ی آن بودجلوگیری مینمود، وهمینکه چاپ کتاب بمیان آمد،هم کلیسا وهم حکومتهای وقت تحصیل اجازه را برای چاپ کتابها متداول کردند.پس ازنهضت اصلاح دینی درقرن 16م وجداشدن امور دولتی ازکلیسا ،صدور اجازه برای چاپ کتاب ازکلیسا به دولت منتقل گردید.مدتی هم این اختیار دردست حکومتهای وقت باقی ماند ،تا اینکه درقرن 18م آزادی نشر عقاید نخست درانگلستان وسپس دربسیاری ازکشورها ی برّ اروپا تأمین شد،واخذپروانه برای چاپ کتاب ازمیان رفت.پس ازانقلاب فرانسه ،آزادی نطق وبیان وانتشارکتاب وروزنامه درقوانین اساسی غالب کشورها تأمین گردید.

اکنون درهمه ی کشورها ی دموکراسی ،که قدرت حکومت متکی به اراده ی مردم میباشد،سانسور- جزدرمواقع جنگ،آنهم برطبق مقررات وقوانین مخصوص – معمول نیست،ولی درکشورهائی که حکومتهای فردی برقراراست،بسبب آنکه این حکومتها ،بجهت متکی نبودن به مردم،همواره ضعیف وزبون میباشند،سانسور جراید ونشریات رواج دارد.اصولاً حکومتهائی که ذاتاً ضعیف هستند ازنشرعقاید ونظریات مخالفین خودجلوگیری میکنند،وبطورکلی برقراری سانسور خودنشانه ی ترس ووحشت حکومت ازابراز عقیده ی مخالفین است.

 

 

دایره المعارف فارسی مصاحب،ص 1251.

/ 0 نظر / 8 بازدید